buchu ابزار استفاده اقتصادی تبلیغات استفاده

buchu: ابزار استفاده اقتصادی تبلیغات استفاده تبلیغات اخبار سیاسی و اجتماعی

گت بلاگز اخبار فرهنگی و هنری سینما در مسلخ سیاست

هنر و هنرمند همواره در تقابل با سیاست بوده اند. هر چند بوده اند، هنرمندانی که از آن ها به عنوان هنرمند حکومتی یاد می شود با این حال همان طور که اشاره شد، هنر و

سینما در مسلخ سیاست

سینما در مسلخ سیاست

عبارات مهم : سینما

هنر و هنرمند همواره در تقابل با سیاست بوده اند. هر چند بوده اند، هنرمندانی که از آن ها به عنوان هنرمند حکومتی یاد می شود با این حال همان طور که اشاره شد، هنر و هنرمند زیاد یادآور تقابل با سیاست و سیاستمداران است تا همراه آنان. بی شک هر چه که هنر مردمی تر بوده و زیاد مورد توجه جامعه قرار گرفته به همان میزان هم حساسیت حاکمیت و دولت بر روی آن ها زیاد بوده هست. در میان هنرها، بی تردید هنر هفتم زیاد مورد توجه جامعه قرار داشته است از همین رو حساسیت های حکومت هم در این ارتباط زیاد بوده هست. این حساسیت ها گاه، کار را به جایی رسانده است که فیلم های در مراحل متفاوت تولید و حتی بعد از تولید، پیش از اکران و گاهی در وقت اکران با توقیف روبرو کرده هست.

توقیف فیلم جغرافیایی محدودی ندارد. جغرافیایی توقیف فیلم به اندازه جهانی است که در آن زندگی می کنیم. در تاریخ سینمای دنیا کم نبودند فیلم هایی که از کارگردانان صاحب نامی بوده اند ولی به تیغ توقیف گرفتار شده است اند. کم نیستند آثاری که می توان به عنوان شاهد مثال به آن ها اشاره کرد. فیلم هایی مانند «پرتقال کوکی» اثر استنلی کوبریک، «کشتار با اره برقی» در تگزارس ساخته تاب هوپر، «آخرین تانگو در پاریس» ساخته برناردو برتولوچی، «زندگی برایان» ساخته تری جونز و بسیاری فیلم های دیگر. فیلم های سینمای کشور عزیزمان ایران هم چه در قبل از انقلاب و چه بعد از آن، با پدیده توقیف روبرو بوده هست.

البته میان توقیف فیلم در سینمای کشور عزیزمان ایران و دنیا تفاوتی وجود دارد. هنگامی که فیلمی با توقیف روبه رو می شود این به آن معنی نیست که آن فیلم در هیچ کشور اکران نمی شود. توقیف در سینمای دنیا به آن معنا است که بعضی کشورها اجازه اکران آن فیلم را در کشور خود نمی دهند ولی همان فیلم در سایر کشورها روی پرده می رود.

این مسئله به آن علت است که سینمای در دنیا پدیده ای به هم پیوسته است و هنگامی که فیلمی تولید می شود بازاری به گستردگی دنیا را برابر خود می بیند در حالی که در کشور عزیزمان ایران هنگامی که فیلمی تولید می شود این فیلم فقط بازار داخلی را در پیش رو دارد و می بایست از فیلترهای تعریف شده است جهت اکران بگذرد تا این امکان را بیابد و روانه پرده سینماهای کشور شود. چنانچه در هر کدام از این فیلترها اسیر شود، یا متولد نمی شود یا اجازه پخش و اکران را نمی یابد.

نکته دیگر از تفاوت های توقیف فیلم در سینمای دنیا و کشور عزیزمان ایران این است که، سینمای دنیا زیاد فیلم ها را به دلایل خشونت آمیز یا پرسشها مذهبی از اکران منع می کند این در حالی است که در سینمای کشور عزیزمان ایران اساسا فیلم خشونت آمیز با آن کیفیتی که در مقیاس جهانی تولید می شود به علت نبود تکنولوژی های روز امکان تولید نمی یابند و با توجه به حساسیت مذهبی دست اندکاران سینما ریسک این عنوان را نمی کنند که در حیطه مذهبی فیلم های چالش برانگیز بسازند. در ژانر مذهبی اصولا فیلم هایی در سینمای کشور عزیزمان ایران تولید می شود که منطبق بر نظر های حاکمیت باشد و بخش عمده ای از این فیلم ها هم با سرمایه گذاری هایی دولتی ساخته می شوند.

از این رو زیاد فیلم هایی که در سینمای کشور عزیزمان ایران صابون توقیف را به قبای خود می بینند، فیلم هایی هستند که به لحاظ سیاسی نتوانسته اند حاکمیت را اقناع کنند تا آن ها را روانه پرده سینماها کند و اجازه اکران عمومی دهد. همان طور که اشاره شد آنچه بیشترین نقش را در توقیف فیلم های ایرانی بازی می کند، نگاه سیاسی است که متولیان و مسئولان ارشد سینمایی کشور با آن به ممیزی فیلم ها می نشینند. از آنجایی که این نگاه سیاسی است در هر دوره با توجه به روی کار آمدن جریان های متفاوت سیاسی در کشور، سیاست های سینمایی هم متفاوت می شود. گاه این سیاست ها با تساهل و تسامح همراه است و گاه به قدری تنگ نظرانه می شود که عوامل و دست اندرکاران سینما علاقه ای به تولید پیدا نمی کنند. این نشیب و فرازها در سینمای بعد از انقلاب هم بسیار وجود دارد.

شور انقلابی مانع مهم اکران
بعد از پیروزی انقلاب، فیلم هایی که به وسیله کارگردانان فعال پیش انقلاب ساخته می شد این امکان را پیدا نمی کرد تا روانه اکران شوند. کارگردان هایی مانند علی حاتمی، بهرام بیضایی، داریوش مهرجویی جز این گروه بودند. «حاجی واشنگتن» نخستین فیلمی بود که علی حاتمی بعد از انقلاب ساخت و خواست که روانه گیشه کند، ولی نتوانست. دو فیلم «چریکه تارا» و «مرگ یزدگرد» از ساخته های بهرام بیضایی هم این وقت را پیدا نکردند تا در دهه ۶۰ به نمایش عمومی در بیایند.

در آخرهای دهه ۶۰ هم نام یک کارگردان با توقیف مترادف بود، محسن مخلمباف. مخملباف که دچار تغییرات اساسی در خط فکری خود شده است بود، فیلم هایی ساخت که سطح این تغییرات را به وضوح نشان می داد. در آخرهای دهه ۶۰، مخملباف دو فیلم «نوبت عاشقی» و «شب های زاینده رود» را ساخت که هر دو توقیف شدند. با توجه به اینکه بخش عمده دهه ۶۰، کشور درگیر جنگ تحمیلی بود. سینما و بحث توقیف چندان از اولویت برخوردار نبودند. با آخر جنگ این مسئله بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفت.

دولت مرحوم هاشمی، هنگامی که فرهنگ دغدغه اول نیست
در دو دولت مرحوم هاشمی رفسنجانی، توقیف ها ادامه داشت. از آنجایی که هاشمی نخستین مدیر دولت بعد از جنگ بود. زیاد توجه دولت اول وی معطوف به جبران خسارت های باقی مانده از جنگ بود. بنابراین تحولی در بخش فرهنگ اتفاق نیفتاد و سینماگران کج دار و مریز به کار خود ادامه می دادند. این روند در دولت دوم هاشمی هم ادامه داشت. در این دوران فیلم هایی مانند «بانو» ساخته داریوش مهرجویی، «آدم برفی» ساخته داوود میر باقری و «دیدار» ساخته محمدرضا هنرمند توقیف شدند.

دوران اصلاحات، طلایه دار سینمای بعد از انقلاب
با تمام شدن ریاست جمهوری هاشمی، دولت اصلاحات روی کار آمد . خاتمی که خود پیش از اینکه کاندیدای ریاست جمهوری شود، شخصیتی فرهنگی محسوب می شد تا سیاسی. او در دولت اول مرحوم هاشمی رفسنجانی توانسته بود تا جهت مدت کوتاهی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی فعالیت کند. این ها همه نشانه هایی بود که رییس دولت هفتم دغدغه های متفاوتی نسبت به اسلاف خود داشت.

هنرمندان که کمک کرده بودند تا به ریاست جمهوری برسد، بسیار امیدوار بودند تا فضا جهت فعالیت آن ها به گونه ای دیگر رقم بخورد. در دوران دولت اصلاحات اتفاق های خوبی جهت سینمای کشور عزیزمان ایران افتاد و کارگردان هایی که پیش از انقلاب فعال بودند و بعد از آن فیلمی نساخته بودند بار دیگر پشت دوربین قرار گرفتند. بهمن فرمان آرا از جمله این کارگردان ها بود. با اینکه فیلم های قابل اعتنایی در دوران اصلاحات ساخته شد و دست اندرکاران و مدیران ارشد سینمایی تلاش می کردند تا با تساهل و تسامح به مقوله سینما بنگرند همچنان بودند فیلم هایی که به توقیف رفتند. این در حالی بود که در دوران اصلاحات چند فیلم توقیفی ادوار گذشته این امکان را یافتند که به اکران عمومی در بیایند. فیلم هایی مانند «حاجی واشنگتن» مرحوم علی حاتمی و «بانو» ساخته داریوش مهرجویی.

در این دوران بیش از هر کارگردانی نام جعفر پناهی شنیده می شود. کارگردانی که در دوران اصلاحات سه فیلم ساخت و هر سه توقیف شدند. «فیلم های دایره»، «طلای سرخ» و «آفساید» فیلم هایی بودند که پناهی ساخت و هرگز اجازه اکران نیافتند. هر چند که کپی های آفساید به صورت زیر زمینی و قاچاق وارد بازار شد. این اتفاق در حالی جهت جعفر پناهی افتاد که توانسته بود جهت «بادکنک سفید» یکی از بااهمیت ترین جوایز جدی بین الملی بعد از انقلاب را جهت سینمای کشور به ارمغان بیاورد. ابراهیم حاتمی کیا هم در این دوران دو فیلم ساخت که توقیف شد. «موج مرده» و «به رنگ ارغوان» هر چند بعد از «موج مرده» در دوران اصلاحات اکران شد.

دوران احمدی نژاد، دوران کم کاری کارگردانان مطرح
بعد از دوران طلایی اصلاحات، احمدی نژاد سکان اداره کشور را از خاتمی تحویل گرفت. شوک ناشی از گزینش احمدی نژاد به عنوان رییس دولت جهت بازیگران و صورت های معروف به میزانی بود که مدتی بعد از آن کارگردانان مطرح فیلمی روانه اکران نکردند و دوران کسادی سینما و گیشه آغازشد. اتفاقی که در دوره دوم احمدی نژاد و دولت دهم هم با دامنه بیشتری ادامه داشت. در این دوران کسانی بر مسند سیاست گذاری سینمایی کشور نشسته بودند که نمی توانستند با دست اندرکاران این هنر- صنعت آن طور که باید و شاید تعامل داشته باشد.

حتی اکران بعضی فیلم هایی که در دوران اصلاحات توقیف شده است بود، مانند به «رنگ ارغوان» حاتمی کیا نتوانست تا میان مسئولان وقت سینمایی ارشاد و خانواده سینما آشتی ایجاد کند. در این دوران فیلم هایی مانند «یک خانواده محترم»، «پریناز»، «خانه پدری»، «صد سال به این سال ها» ساخته سامان مقدم توقیف شدند. از آن ‎جایی که کارگردانان زیادی دست از کار کشیده بودند این امکان وجود داشت تا بر تعداد توقیفی های سینمای کشور عزیزمان ایران در فاصله
سال های ۸۴ تا ۹۲ افزوده شود.

تلاش اعتدالیون جهت بازگشت به دوران طلایی سینما
با گزینش حسن روحانی به عنوان رییس دولت یازدهم اشتیاقی در میان سینماگران به وجود آمد که دوره طلایی دیگری در راه هست. در این دوره فیلم های مطرحی ساخته شد و اصغر فرهادی نخستین کارگردان ایرانی لقب گرفت که اسکار و گلدن کلوب را دریافت کند. با این حال کم نبودند فیلم هایی که در این دوره هم توقیف شدند. فیلم هایی مانند «کاناپه» کیانوش عیاری، «گزارش یک جشن» ساخته ابراهیم حاتمی کیا، «خرس» ساخته خسرو معصومی، دو فیلم از عبدالرضا کاهانی به نام های «وقت داریم حالا» و «ارادتمند نازنین»، «بهاره»، «تینا» و «خیابان های آرام» ساخته کمال تبریزی. در این میان شاید «عصبانی نیستم» بااهمیت ترین فیلمی باشد که در وقت دولت یازدهم توقیف شد.

این فیلم که در جشنواره فیلم فجر به اکران در آمد نتوانست، اجازه اکران عمومی را از شورای نظارت بگیرد. «عصبانی نیستم» به کارگردانی رضا درمیشیان و بازی نوید محمد زاده و باران کوثری در جشنواره نظر بسیاری از منتقدان را به خود جلب کرد. حتی محمد زاده جهت این فیلم کاندیدای عالی ترین بازیگر نقش اول مرد شد ولی شب پیش از اهدای جوایز، با فشارهای بیرونی قرار شد تا این جایزه به جای محمد زاده به رضا عطاران به خاطر بازی در فیلم طبقه حساس داده شود. بعد از روی کار آمدن دولت دوم حسن روحانی، مسئولان سینمایی هم و غم خود را بر روی این عنوان متمرکز کردند تا بتوانند فیلم های توقیفی ادوار گذشته را به تناوب اکران باز گردانند،

نشانه هایی از این تلاش را می توان با اکران «خانه دختر» ساخته شهرام شاه حسینی که در دوره اول حسن روحانی گرفتار توقیف شده است بود، مشاهده کرد. با این حال همچنان هستند فیلم هایی که نتوانسته اند به اکران باز گردند و همچنان در معاونت سینمایی خاک می خورند. به نظر می رسد باید عزمی جدی در حاکمیت به وجود بیاید و بحث توقیففیلم ها جهت هر لحظه حل شود. باید به هنر تنها با عینک هنر نگاه شود چنانچه با عینک سیاست به هنر نگاه شود، نتیجه ای جز آنچه امروز در بخش هنری کشور می بینیم، قابل تصور نیست. جامعه سینمایی کشور نیازمند فضایی است که در آن تنها یک دغدغه داشته باشد و آن نیز تولید محصول با کیفیت هست. این در حالی است که امروز شاهد هستیم، دست اندرکاران تولید آثار سینمایی با پرسشها ریز و درشتی روبرو هستند، مشکلاتی که اجازه نمی دهد تا این تولید کنندگان بتوانند تمام توجه خود را معطوف به تولید آثار با کیفیت کنند.

سینما در مسلخ سیاست

ابتکارنیوز

واژه های کلیدی: سینما | سینمای | سینمایی | سینماگران | اکران عمومی | سینماهای کشور | اخبار فرهنگی و هنری

دانلود


دانلود فایل ها

نویسنده : getblogs